كاسىپكەرلىك كودەكسى وسى پروتسەستى ءجىتى رەگلامەنتتەگەن. ماسەلەن, 82 باپتا, ەگەر مەملەكەتتىك ورگاندار كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە قاتىستى جاڭا رەتتەگىش قۇرالىن ەنگىزگىسى كەلسە, الدىن الا ءراس پروتسەدۋراسى جاسالۋ كەرەكتىگى انىق ايتىلعان. الايدا وكىلەتتى ورگاندار ءراس جۇرگىزۋدى قازىر جىبەردى.
پارلامەنت ماجىلىسىنە قاراۋعا 2017 جىلى 40 زاڭ جوباسى تۇسكەن بولسا, تەك سونىڭ 9-ىندا عانا ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى جاساعان ءراس-ءتىڭ ناتيجەلەرىن ۇسىنا الدى. ال سول كەزدە كوپتەگەن زاڭ جوبالارىندا بيزنەستى رەتتەۋگە باعىتتالعان ءتۇرلى جاڭا رەتتەگىشتەر پايدا بولدى. مىسالى, «گاز جانە گازبەن جابدىقتاۋ تۋرالى» زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسى (21 باپ) وكىلەتتى ورگاننىڭ قازاقستان ايماقتارى جانە رەسپۋبليكادان تىس جەرلەرگە مۇناي مەن تابيعي گازدى جەتكىزۋگە جاڭا مونيتورينگ جاساۋ تالاپتارىمەن تولىقتىرىلعان. بۇرىن مونيتورينگ جاساۋ تەك رەسپۋبليكا اۋماعىنداعى ساتۋ باعاسىنا عانا جاسالاتىن. ەندى سۇيىتىلعان مۇناي گازىن وندىرۋشىلەرگە, ەلەكتروندى ساۋدا الاڭىنىڭ يەلەرىنە, وكىلەتتى ورگانعا ءاربىر تاۋلىك سايىن ءوندىرىس كولەمى, ساتۋ جانە بوساتۋ تۋرالى مالىمەتتەر جۇكتەلەتىن بولىپتى. وسىنىڭ ءبارى ءتيىستى ءراس جاسالماي ۇسىنىلىپ وتىر. ال 158 باپ بويىنشا بوتەن تاۋارلىق بەلگىنى قولدانعانى, قىزمەت كورسەتۋ بەلگىسى, تاۋاردىڭ وندىرىلگەن ورنىنىڭ اتاۋى نەمەسە فيرمالىق اتاۋى بولماعاندا سالىناتىن ايىپپۇل مولشەرى شامامەن 20-25 پايىزعا تومەندەتىلگەن. بۇلار تاۋاردىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن تومەندەتۋگە جول بەرىپ قانا قويماي ادال جۇمىس ىستەيتىن كاسىپكەرلەردىڭ باسەكەلەستىككە قابىلەتتىگىنە نۇقسان كەلتىرەدى.
ءراس-كە بايلانىستى ماسەلەلەر مۇنىمەن دە شەكتەلمەيدى. ساراپتار رەتتەگىش قۇرال ەنگىزىلمەي تۇرعاندا عانا ەمەس, سوڭىنان دا جاسالۋى كەرەك ەدى. تەك سونىڭ ناتيجەسىندە عانا تيىمدىلىگى دالەلدەنىپ تۇرسا رەتتەگىش قۇرالدار الىنىپ تاستالۋى نەمەسە وزگەرتىلۋى كەرەك. ال بۇل جۇمىس جانە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ ءنورماتيۆتى قۇقىقتىق اكتىلەر اسەرىنىڭ سارابىن وكىلەتتى مەملەكەتتەر ءالى كۇنگە قاراستىرعان ەمەس.
سونداي-اق بارلىق مەملەكەتتىك باسقارۋ دەڭگەيىندە ءراس-ءتى وزگەرتۋ جوسپارلارىنا اشىق قول جەتكىزە المايسىڭ, ولاردى ازىرلەۋ مەن اتقارۋدى باقىلايتىن مونيتورينگ جۇيەسى دە قۇرىلماعان. سوندىقتان بۇل جۇمىستى قاناعاتتانارلىق دەپ ايتۋ قيىن. ال وسىنداي ساراپتىڭ جاسالماۋى كاسىپكەرلىكتى رەتتەۋ سالاسىندا قابىلداناتىن زاڭ اكتىلەرى مەن مەملەكەتتىك باسقارۋ ورگاندارىنىڭ شەشىمدەرىنىڭ وتە ساپاسىز بولۋ تاۋەكەلىنە ۇرىندىرادى.
وسى ماسەلەلەردى ءبىز ۇكىمەت باسشىسىنا بىلدىرە وتىرىپ, رەتتەۋشىلىك اسەردىڭ سارابى بويىنشا قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس قابىلداناتىن بارلىق شارالار تۋرالى اقپارات بەرۋىن وتىندىك.
ەكاتەرينا نيكيتانسكايا,
ءماجىلىس دەپۋتاتى
